“You can’t connect the dots looking forward; you can only connect them looking backwards. So you have to trust that the dots will somehow connect in your future. You have to trust in something – your gut, destiny, life, karma, whatever. This approach has never let me down, and it has made all the difference in my life.”

Ve 3 yazı:

İçimizdeki güzelliği görmek & Hayatın metrikleri

The Bubble Blowers

The Awakening of Bill Gates

Hepimizin içinde çok güzel, çok başarılı birçok yön var. Buna rağmen, çoğunlukla “başarı”  iş hayatında başarılı olmak ve çok para kazanmakla eşdeğer algılanabiliyor. Bazen hayatın sıradan ve hızlı akışı içinde farklı noktaları göz ardı edebiliyoruz ve hayatı ölçümleme yöntemimimizi farketmeden, bu çok basit metriğe sıkıştırabiliyoruz.

Para ölçütü bugünkü hayatlarda birçoğumuz için çok önemli olsa da, aslında hayatımızın tümünü ölçmekte çok yetersiz kalan bir “metrik”. Hatta hayatta çok başarılı bulduğum Steve Jobs; “Aç kal, enayi kal” der (Stay hungry, stay foolish). Nasıl bir şirketi doğru ölçümlere bakmadan etkin yönetemezsek, hayatımızı da doğru metriklere bakmadan düzgün yönetemeyiz. Evet şirketimizi yönetirken de, özel hayatımızda da bazı şeyleri ölçmek, hatta bazen farkında olmak zor olabilir, ama şeytan detayda gizlidir.

Genelde bu duyarsızlığımız yüzünden, hem kendimize hem de yakınlarımıza haksızlık edebiliyoruz. Aslında, özümüzü besleyen ve özümüzün ihtiyacı olduğu şey; başarılı olduğumuz noktaların kendimiz ve etrafımız tarafından fark edilmesi.

Hayata doğru metriklerle bakmak, doğru yönetebilmenin ön şartı. Bu ayrıca kendimize fazlasıyla hakkettiğimiz farklı noktalardaki başarılarımızı tattırmayı sağlayacak bakış açısını da sağlar. Bu konuda yine Steve Jobs’un bir sözü aklıma geliyor; ” Başkasının hayatını yaşıyarak zamanını boşa harcama. Kalbini ve hislerini dinlemek için gerekli cesareti göster”.

Güzelliğinizi farkedin ve sonra da etrafınızın güzelliğini hem farkedin, hem de fark ettiğinizi farkettirin.

Aşağıda hayatınızı doğru yönetebilmeniz açısından, hayatınızın güzelliğini takip edebileceğiniz birkaç “metrik” paylaşıyorum. Bazı insanlar yalnız kendi yaptıkları ile de tatmin olurken, insanların çoğu bu yaptıklarının etrafından da farkedilmesi halinde ancak mutlu olabiliyorlar. Dolayısıyla kendinizi tanıyıp, metriklerinizi, ona göre belirlemeniz gerekecektir.

• Başarı Noktalarının Kendi Tarafınızdan Farkındalığı
  • Hayatta ne kadar hayır yaptın? Kaç kişiye hayrın dokundu?
  • İnsanlara, dünyaya faydalı hangi konularda neler yaptın? Kaç konuda faydalı iş yaptın?
  • Hangi konularda başarılı, bilgili görüyorsun kendini? Kaç konuda başarılı / bilgilisin?
• Başarı Noktalarının Çevrede Farkındalığı & Arkadaşlık
  • Kaç konuda senin için “şu işten iyi anlar” derler, kaçında “şu işten en iyi o anlar” denir?
  • Kaç kişi “etrafına çok şey kattı” der, kaçı “dünyaya çok şey kattı” der?
  • Kaç kişi adınız geçtiğinde “o iyi bir insan” der (+Tanıdıklarınız yüzde kaçı)?
  • Kaç kişi “bana onun çok faydası dokunmuştur” der, kaçı “hayatta bana en çok onun faydası dokunmuştur” der?
  • Kaç kişi “en iyi arkadaşlarımdandır” der, kaçı “en iyi arkadaşımdır” der?
  • Kaç kişi “hayatımı en çok etkileyenlerden biridir” der (yüzde kaçı pozitif, kaçı negatif)?
  • Kaç kişi hayatımda model aldığım kişidir der?
  • Kaç kişi içten olarak “tanıdığıma sevindim” der?
  • Kaç kişi “onsuz bir hayat düşünemem” der?

Hayatı bu metriklerle yönetmeye başladığınızda içinizdeki güzelliği de görmeye başlıyacaksınız…

Not: Bu yazıyı Ocak, 2008′de yazmıştım, ama tam bitirmediğimden yayınlamamıştım. Steve Jobs’un ölümüyle hatırlayıp tamamladım, Steve Jobs anısına…

Bir insanı tanımak açısından en iyi yöntem belki de onun öne çıkan sözlerini ortaya koymaktır. Steve Jobs’un sevdiğim sözlerini aşağıda günün anısına paylaşıyorum. Eğer sizlerin de sevdiği Steve Jobs sözleri varsa, burada paylaşabilirseniz sevinirim.

• Hayatta zamanın kısıtlı, başkasının hayatını yaşıyarak zamanını boşa harcama. Kalbini ve hislerini dinlemek için gerekli cesareti göster.
• Aç kal, budala kal.
• Haydi gelin, dünyayı bükelim (Dünya’yı değiştirebileceğini düşünecek kadar çılgın olan insanlar ancak Dünya’yı değiştirebilecek işler yapabilir).
• Ne istediğini bilmek, müşterinin görevi değildir.
• Hayattaki vaktiniz kısa, o yüzden işe yarar birşeyler yapmak için harcamanız çok önemli.
• Tasarım, insan yapımı şeylerin temel ruhudur.
• Mezardaki en zengin adam olmak değil, yatağa yattığımda harika işler yaptık diyebilmektir benim için önemli olan.
• Bir proje ortaya çıkardığınızda ilk başta hatalar yapabilirsiniz, önemli olan hatalarınızı savunmak yerine bir an önce düzeltemeye çalışmaktır.
• Yaratıcılık, birşeyleri birbirine bağlamaktır. Yaratıcı insanlara bir şeyi nasıl yaptıklarını sorduğunuzda, kendilerini biraz suçlu hissederler çünkü aslında bunu onlar yapmamıştır, onlar sadece bir şey görmüştür.
• Benim işim insanlara iyi davranmak değil, onları geliştirmek.
• Tasarım nasıl gözüktüğü veya nasıl hissettirdiği değildir, nasıl çalıştığıdır.
• Bir problemi çözmeye ilk başladığınızda, ilk bulduğunuz çözümler oldukça çok karmaşıktır ve birçok insan burada durur. Ancak devam ederseniz, sorunla yaşarsanız ve soğanın daha fazla katmanını soyarsanız, çoğunlukla çok şık ve basit çözümlere ulaşırsınız.

Sözleri boşverin, ben videolarını seyretmek istiyorum diyenlere Steve Jobs TV’niz de yayında.

Şirketlerin Sosyal Medya ve internet derken süreçler ve departmanlar bazında konuları ayrıştırabilmesi, Sosyal medyada sağlıklı adımlar atılabilmesi ve verimin yakalanması açısından çok önemli. Bazı şirketlerde internet ve sosyal medya tek bir konuymuş gibi algılanabilmekte ve bu da aksiyonları alabilmenin ve doğru uygulamaları yapabilmenin önünde ciddi bir engel teşkil etmekte. Sosyal Medya ve internetin şirketin bazı departmanlarına ve süreçlerine yansıyışını aşağıda detaylı olarak açıklamaya çalıştım. Bu konuların hepsi belki ana bir master planda ilişkilendirilse de tek tek projeler olarak yapılandırılmalı ve ayrı ekiplerce yürütülmelidir. Bir süper ekibin veya bir süper kişinin tüm bu konuları çözümleyebileceğini düşünmek ise hayalcilikten öteye gitmediği gibi, şirketinize de zarar verecektir.

Sosyal Medya & Strateji: Sosyal Medya artık rakiplerinizi daha yakından takip edebilmenizi ve adımlarını taktiklerin gün be gün izleyebilmenizi sağlıyor. Dolayısıyla stratejileri ve taktikleri gerçek zamanda düşünmek ve hamlelerimizi bu gerçek zamanlı ortama uydurmak zorundayız. Strateji ekibiniz sosyal medyadan rakiplerinizin adımlarınızı takip etmiyorlarsa, stratejik avantaj sağlayabileceğinizi düşünmeyin.

Sosyal Medya & Pazarlama: Yeni dünyada marka hikayesini artık müşteriler yazmakta. Sosyal Medya’nın en çok etkilediği alan satış ve pazarlama. Pazarlama konusu o kadar değişti ki, artık eski süreçler ve yöntemlerle reklam ve pazarlama yapmaya çalışmak, şirketlerin beyaz bayrak çekmesi anlamına gelmekte (Bu konuda sitede yazdığım birçok yazıya ulaşabilirsiniz). Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) projelerinizde artık sosyal medya bir olmazsa olmaz. Şirketler CRMe (Cause Related Marketing) kayarken, sosyal medya ve sosyal sorumluluk projesi bileşeni en etkin pazarlama çalışmalaranın önünü açmakta.

Sosyal Medya & PR: Kurumsal iletişim hızla online dünyaya doğru kaymakta. Burada marka hakkında neler söylendiğinin dinlenmesi, müşteriler ve tüm partilerle sağlıklı iletişim tabanlarının yaratılması ve bu iletişimi gerçek-zamanlı gün be gün yönetmek, artık yeni PR birimlerinin en çok değer katabileceği alanlar. Araştırmalar sosyal medyaya entegrasyonu yapılmamış PR etkinliklerinde geri dönüşlerin çok düşük olduğunu net göstermekte.

Sosyal Medya & Satış / CRM: Sosyal Ticatret (Social commerce) de hızla gelişen bir alan, artık e-ticaret sistemlerini hızla sosyal ticaret altyapısına entegre ederek satışları arttırabilir ve de sosyal medyadaki çalışmalarınız direk satış bacağı ile birleştirebilirsiniz. Ayrıca maliyetli, ama hantallığı dolayısıyla işinize pek yaramayan, güncel ve sağlıklı bilgi içermeyen eski CRM sistemlerinizi terkederek, Social CRM’e geçebilir ve gerçek kişilere ulaşabilirsiniz. Bu sayede etkin kampanyaları hızlı ve çevik bir şekilde ve de daha düşük maliyetlerle yapabilirsiniz. Pazarlama süreçlerinizin ve CRM’inizin daha iç içe olması, entegre ve daha iyi tasarlanmış kampanyaları yapabilmeniz açısından da bir avantaj oluşturacaktır. Social CRM aynı zamanda şimdiye kadar akademik bir konu olarak geçen, ama uygulamaya geçirmekte zorlanılan “behavioural” (davranışsal) segmentasyonu da çok pratik ve gerçekçi şekilde yapabilmenizi sağlayacaktır.

Sosyal Medya & Müşteri Hizmetleri (Destek  / CallCenter): Artık servisleriniz ve ürünlerinize olan desteğinizi müşteri için çok daha rahat bir platforma çekebilirsiniz. Bu alana doğru yatırımları yapmanız ve sosyal medyayı etkin kullanmanız şirketinizi rakiplerinden farklılaştırabilir. Yakın zamanda müşteri servisleri için sosyal medyayı kabul etmeyen ve de mail veya telefona yönlendiren markaların ya değiştiğini ya da radardan silindiğini göreceğiz. Yeni dünyada “Müşteri Hizmetleriniz” şirketinizin yeni PR ekibi olacaktır.

Sosyal Medya & Ürün / Servis Geliştirme: Müşteriler yalnızca marka hikayesini yazmıyor, aynı zamanda istedikleri ürünleri de şirketlere tanımlamakta destek oluyorlar. Ürün / servis geliştirmede sosyal medyada doğru yapılarla çok önemli müşteri fikirleri etkin bir şekilde araştırılabilirken, aynı zamanda markanıza bağlı ve sizin için markanın pazarlamasını yapacak sadık bir kitleyi de oluşturabilirsiniz. Bu kitle yeni pazarlamada belki de sizin için en büyük kazanç olacaktır.

Sosyal Medya & İnsan Kaynakları (İK): Artık işe alımlar tamamen internete ve sosyal medyaya kaymış durumda. Adayların reklamlarınıza bakarak şirketinize başvurmasını beklememek yerine istediğiniz adayların bulunduğu yerlerde şirketinizi, değerlerinizi, odaklı olduğunuz konuları ve de son olarak fırsatları paylaşmak çok daha etkin sonuçlar doğuracktır. Çalışanlarınızın tanıdıkları ve konularınızın etrafında sosyal medyada buluşacağınız kişiler belki size eski başvurulardan çok daha değerli kaynakların önünü açabilecektir. Pazarlama’da uyguladığınıza benzer, “push” tan “pull” a geçen bir IK stratejisi ile insan kaynağı yönetiminizde stratejik bir avantaj yaratabilirsiniz. Ayrıca tabi ki adayların değerlendirilmesinde ve de verdiğiniz tekliflerin kabul oranlarını arttırmada sosyal medya artık ciddi avantajlar sunmakta.

Sosyal Medya & Hukuk: Çalışanlar için Sosyal Medya Guidelineları çıkarılması ve çalışma kontratlarına entegrasyonu, iş ortaklıkları ve bilgi paylaşımı konularında genel anlaşmalara eklenmesi gereken bölümler ve de Sosyal Medyada markaya zarar veren bir sorun oluştuğunda pazarlama ve iletişim bölümlerine gereken desteği sağlamak açısından hukuk birimleri de kendilerini hızla geliştirmeliler.

Ayrıca direk sosyal medya ile ilişkili olmasa da internet teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte IT departmanları da hızla bir değişim içine girmeli.
İnternet & Bilgi Teknolojileri (IT): Eski IT yatırımları yerine şirketler bugün cloud servisler ile hem çok ucuza hem de çok çevik bir şekilde IT yapılarını yenileyebilir ve geliştirebilirler. IT konusunda belki de şirketlerin geri dönüşü en yüksek (ROI) projeleri gerçekleştirebilecekleri bir döneme girdiklerini görüyoruz. Artık donanım (hardware) yatırımı yerine bilgiye (knowledge) yatırım gerekli. Maalesef, IT konusundaki bu değişimlerin önünü tıkayan en büyük engel şirketlerin bilgiye yatırım konusuna kolay alışamamaları oluyor. Burada doğru insan kaynağına ulaşarak, verimi yakalayabilmek yine şirketler açısından çok ciddi bir stratejik avantaj fırsatı olarak önümüze çıkmkta.

Yukarıda gördüğünüz bu konuların birbirlerinden ne kadar uzak olduğu çok ortada. Bu farklı konuları düşünülünce; şirketimizde sosyal medyayı etkin kullanacağız diyerek tüm bu departmanları içine atıldığı bir projenin fayda sağlama şansı olmadığı şimdi daha da iyi anlaşılmıştır.

14:30 – 16:00  Panel: Sosyal Medyada Varolma ve Yeni İş Modelleri
Panel Başkanı: Doruktan Türker – ICT Summit Eurasia – Bilişim Zirvesi ’11, İçerik Yöneticisi

• Erhan Acar – Hürriyet, İnternet Grubu Başkan Yardımcısı
• Mehmet Çelikol – Dijitolog, Topluluk Lideri
• Mehmet Subaşı – Vodaco Agency, Ajans Başkanı
• Müge Doğrular – 11digital, Kurucu
• Yeşer Sarıyıldız – Madam Brownie, Kurucu Ortak

Bilişim Zirvesi ve panel hakkındaki detaylı bilgiye sitesinden ulaşabilirsiniz.

Marketing Türkiye haberine göre “Çocuk istismarına son” kampanyası satışları %227 arttırmış. Reklam kampanyası her ne kadar başarılı gözükse de şunu eklemekte de fayda var; nasıl bir medya bütçesi harcandığı ve yatırımın kısa ve uzun vadedeki geri dönüşlerini hesaplamak açısından yalnızca son on günün satışlarındaki artışa ve kasaya giren paraya bakmak yeterli olmayacaktır. Ama sanıyorum ki bu kampanyada da MARKA ekibi ve Hulusi Derici geri dönüş açısından güzel bir başarıya daha imza atmış.

Zaten, Facebook’daki protestolar ve karşı çıkanlar yine Hulusi Derici’nin birçok kampanyasından alışık olduğumuz bir durum. Hatta bu konuda yazdığım “PReklam ve yaratıcısı” yazım tekrar aklıma geldi, gerçekten medyada bu model tekrar tekrar iş yapıyor. Dün Hulusi Derici’nin üstü açık arabasını kullanmayı seçtiğini gördüğümde zaten keyfi yerinde, iyi birşey yakalamış diye içimden geçirmiştim  tekrardan Wenice ve Hulusi Derici’ye tebrikler…

McKinsey’in Mayıs, 2011 raporu “Internet Matters“, internetin ülkelerin gelişmesine katkısını çarpıcı istatistiklerle sunuyor ve ülke ekonomilerine katkısını verilerle kanıtlıyor. İnternetin kalkınmaya, verimliliğin artmasına ve hatta işsizliğe olan etkileri raporun içerisinde istatistiklerle, bir danışman bakışıyla, iyice açıklanmış ve internetin ülkelerin milli gelirlerinin (GDP) büyümesi üzerindeki etkileri irdelenmiş. Bunlar analitik dusunmeyi seven yöneticiler açısından çok etkileyici olsa da, olaylara daha duygusal yaklaşan ve sayılarla arasi iyi olmayan yöneticilere pek birşey ifade etmeyebilir.
Dolayısıyla, ülkemizde “internet matters” in anlatımını belki de, sigara kampanyasındaki gibi sorunlari birebir yüzümüze vuracak (sigara karşıtı kampanyada, sigara kullananlarin sağlık sorunlari, tam sigaradan ölmek üzereyken, birebir ağızlarından ve çarpıcı görsellerle hepimizi etkiledi) şekilde yapılmalı. Mesela, interneti etkin değerlendiremiyen ülkelerin sefalet içindeki yaşamlarını gösteren 30 saniyelik videoların genel kamuoyu üzerindeki etkisi bu rapordan daha çarpıcı olurdu.

Rapordan çıkan çarpıcı istatistiklerden…

• 2,6 - kaybolan 1 işe karşı, yaratılan iş sayısı
• %10 verim artışı – KOBİ’lerin internet kullanımından
• 2 katı – interneti yoğun kullanan KOBI’lerin büyüme ve ihraç sayıları

Şirket Yönetimleri Sosyal Medyadnın ne kadar farkında?
Farz edelim ki ülkeler üzerindeki bu etkiyi hepimiz anladık ve kabullendik. Ama, internetin ve sosyal medyanın şirketler için de aynı etkileri yaratabileceği konusunun, şirket yöneticeleri ne kadar farkında? Belki de ekonomimiz açısından asıl sormamız gereken soru da bu. Çünkü, şirketler bu dinamikleri iyi değerlendiremediğinde ülke ekonomisinin kalkınması da çok gerçekçi olmuyor.
İlk önce internet, şimdi de sosyal medya, şirketlerin süreçlerini yeniden gözden geçirmesini gerektiriyor. Ama bunu yapabilmek için hem süreçleri iyi anlayan ve re-engineering yapabilecek, hem de internet ve sosyal medyayı derinine anlayacak ekiplere ihtiyaç var. Türkiye’de hatta dünyada bu tarz takımları toparlayabilmek, bu alanların ikisinde de tecrübeli insan kaynağına ulaşmak çok zor. Bu yüzden bu yazdıklarıma vizyon olarak birçok yönetici katılsa da aksiyona geçme tarafında şirketlerin çok büyük adımlar atamadığı da bir gerçek.
Bu adımlar atıldığında ise yaşanacak faydayı yine McKinsey’in çalışmasından çıkan çarpıcı bir istatistikle gösterebiliriz. Rapora göre; interneti yoğun kullanan KOBI’lerin gelirlerde ve ihracatta rakiplerinin iki katı kadar büyümekte olduğu gözükmekte.
Sosyal Medyada aksiyon alabilmenin önünü açacak 3 kritik soru
Her konuda oldugu gibi sosyal medyada da sirketler ne ekerlerse onu biçecekler. Sosyal Medyada aksiyona geçmek isteyen şirketlerin öncelikle kendine sorması gereken 3 önemli soru var;

1. Şirketler organizasyonlarında hem süreçleri hemde internet ve sosyal medya dünyasını iyi anlayan üst düzey yöneticilere ne kadar yer verebildi? Kalifiye iş ortaklarına ulaşabildi mi?
2. Her değişimde olduğu gibi, üst yönetim vizyonu ve daha da önemlisi sabırlı desteği ile bu değişimlerin arkasında gerektiği ölçüde durabildi mi? Gerekli yatırımları yapmak için kaynaklar ayrılabildi mi?
3. Şirketler süreçlerinin ne kadarını interneti en iyi şekilde içine alarak geliştirebildi? Şirketin hangi departmanlarında sosyal medya ve internet; etkin ve rakiplerden farklılık yaratacak şekilde kullanılmakta?

Şirketler ancak ilk iki soruyu kuvvetli bir şekilde yanıtlayabildikleri noktalarda, üçüncü soruda ilerliyebildiklerini görecekler. Eğer bu kritik noktalarda eksiklikler varsa, bu alanlar hep üst düzey toplantılarda bir fırsat, girilmesi / yatırım yapılması gereken bir alan, bu sene önem verilecek konu olarak kalıp, tekrar tekrar gündemden zaman çalan ama bir arpa boyu ilerlenemeyen alanlar olarak kalacaklar. Bu ise şirketin gerçek büyüme potansiyelinin önündeki en büyük engeli oluşturacaktır. McKinsey raporundan da anlasilacagi gibi, günümüzde sürdürülebilir büyümeden bahstmek isteyen hiç bir şirketin sosyal medyayı ve interneti etkin kullanmama lüksü kalmamıştır.